20 ngày 'sống chậm' của người Sơn Lôi

Hôm đầu tiên (từ 0h ngày 4/3) sau khi phong tỏa, người Sơn Lôi đón cơn mưa rào. Tiếng máy trộn bê tông ầm ì vang lên phía cuối thôn nhân ngãi. Gia đình chị Nguyễn Thị Anh, 37 tuổi tranh thủ "ngày tốt" để đổ trần cho công trình phụ. Mười bốn thợ thi công, đều là bà con quanh xóm. Chồng làm nghề sơn quanh huyện, vợ đi buôn gà tận chợ Xuân Đỉnh dưới Hà Nội. Dự định sửa sang căn bếp ngói và khoảng sân đất trước nhà cứ lần khân bao năm không làm vì "chẳng biết khi nào rảnh".

30/1, ca dương tính nCoV trước tiên ghi nhận ở Sơn Lôi. Những ngày sau đi chợ, khách mua hàng quen bắt đầu thưa. "Cô ở ổ dịch mà cô không bảo tôi", có người đến tận chỗ chị buông một câu nói rồi đi. "Nhà cháu cách đấy hàng cây số, cũng có bị sao đâu", chị Anh phân vua, đôi căng thẳng và chiếc khẩu trang của chị chưa khiến họ thật an tâm.

Chiều 12/2, chị Anh đi quanh thôn Nhân Nghĩa, An Lão, Ngọc Bảo mua hơn hai chục con gà, chuẩn bị cho chuyến chợ sớm hôm sau. Loa phóng thanh dội khắp các con ngõ vắng, Sơn Lôi chính thức "phong tỏa" từ sáng hôm sau. Người quen cảnh chợ búa như chị Anh, chợt phải ở nhà thấy bứt rứt. Năm vợ chồng con cái cả ngày ngồi nhìn nhau, hàng xóm cũng chẳng sang chơi. Ba cậu con trai lớp 5, lớp 6 kèm nhau học, hết ăn rồi lại ngủ.

"Rảnh quá, hay nhà mình tranh thủ làm lại sân, bếp đi", vợ chồng chặc lưỡi, hôm sau đèo nhau ra đầu làng đặt mua nguyên liệu.

26/2, ca dương tính nCoV rốt cục (trong số 16 trường hợp được ghi nhận đến nay) ở Việt Nam, cũng là người Sơn Lôi, xuất viện. Lúc đó gia đình chị mới bắt đầu làm, "vì không dám tụ họp đông người". Hơn 20 anh em, họ hàng, những người cùng đội thợ sơn kéo đến giúp anh chị dỡ nhà, đào móng, đàn bà khuân gạch, xách vữa. "Ngày thường mà nhờ làm gì có người nào rảnh", chị Anh cười. "Người quen việc bộ hạ như bọn mình, ngồi dưng một ngày cũng buồn, nên mình nhờ, ai cũng nhận lời luôn".

Vốn đi làm xa quanh năm, dịp này dũng mãnh có thời gian thanh thoả giúp anh trai làm nhà. Ảnh: Giang Huy.

Hơn hai chục con gà được giết dần, nấu cơm cho thợ. Rau đậu chị mua ngay đầu xóm. Ngoài việc không được xuống Hà Nội đi chợ gà, chị Anh không thấy cuộc sống gia đình quá xáo trộn. "Trong xã cái gì cũng có, cần là mua được ngay". Đến nay, công trình đã hoàn thành hơn nửa.

Sau đêm túa các chốt quanh xã, người Sơn Lôi quay lại các công ty, nhà xưởng để làm việc. Ngày đổ trần, nhóm thợ làm giúp mọi khi đã vãn, nhưng chị Anh thấy vui, vì mọi thứ trở lại thông thường. Đứng trước căn bếp đang hoàn thiện, chị Anh đùa "đây sẽ là công trình đáng nhớ nhất đời". Vợ chồng chị sẽ tự tay sơn nhà mình để sau này ghi nhớ về những ngày "sống chung với dịch".

Chiều, chị Anh gác đôi lồng bu lên xe máy, đi gom gà quanh làng chuẩn bị cho chuyến chợ sớm tương lai. "Chục bồ câu nhốt trước hôm nghỉ chợ, không biết có ai mua nữa", chị Anh hy vọng khách hàng quen sẽ trở lại.

20 ngày cách ly trở thành quãng thời kì để nhiều người Sơn Lôi ngồi lại bên nhau hàn ôn chuyện cũ, coi sóc cho gia đình. Buổi chiều trước ngày dỡ 12 chốt kiểm soát quanh xã, chị Nguyễn Thị Sắc đặt mua một chiếc bánh ngọt ngoài thị trấn Hương Canh. Chị hẹn người giao hàng mang thêm mấy cân ngao, một cân mực để tối làm ba nồi lẩu. Họ hàng nội ngoại gần hai chục người cộng cư, nâng cốc chúc mừng sinh nhật bà nội 79 tuổi, cũng để mừng Sơn Lôi hết cách ly trong đêm 4/3.

"Lần trước hết trong đời tôi được ăn sinh nhật to thế này", bà cụ đã lãng tai quở yêu con cháu rồi vui vẻ thổi nến. Sắc đáp lời bà "không phải riêng nhà mình, mặc cả xã này ăn mừng".

Nhóm đàn ông tụ tập chơi cờ tướng giải khuây trong kỳ nghỉ dài nhất từ trước đến nay. Ảnh: Giang Huy.

Hơn nửa tháng cách ly là những ngày Sắc được ngủ đẫy mắt, 8h sáng mới dậy mở hàng. Ngày thường, chị sẽ dậy từ 4h sáng nấu cháo, rồi bày biện mấy cái bàn ra trước cửa. đoạn cũng là lúc học trò Tiểu học Sơn Lôi đến trường. tong tả với quầy đồ đến tận trưa, Sắc mới có thời kì chăm em bé 20 tháng tuổi. Giờ chị ôm con cả ngày, khi cửa hàng bán bỉm, sữa của chị ít người ghé qua. Ai đến mua hàng cũng chóng vánh rời đi, không ngồi nghe tham mưu chuyện con cái ăn dặm, chọn loại sữa nào tốt nữa.

hiếm, chị bế con sang nhà các bác chơi, "chẳng mấy khi anh em được ngồi cùng nhau đông đủ như dịp này". Họ hàng nhà Sắc đều sinh sống trong xã Sơn Lôi nhưng hiếm khi gặp nhau trừ dịp Tết. Người bận buôn bán, người đi công ty, người làm sơn vắng nhà quanh năm. Dịp này, mấy mẹ con rảnh rang ngồi ôn chuyện cũ, Sắc mới biết ngày xưa ba má lấy nhau phải nhờ ông bà làm mai, bởi hồi thanh niên cả hai đều nhát, chẳng dám mở lời.

Những ngày chống dịch, chị giữ nếp đánh răng lẫn súc miệng bằng nước muối thay vì chỉ đánh răng như trước kia. Chai nước rửa tay đặt trước quầy hàng, chồng đi đâu về là chị nhắc rửa tay khử trùng rồi mới được bế con.

Nhiều chị em thôn nhân ngãi tranh thủ đi làm nail trước khi trở lại với nhịp bán buôn. Ảnh: Giang Huy.

Lãnh đạo xã Sơn Lôi cho rằng, 20 ngày cách ly "là một cuộc diễn tập chống dịch lịch sử". 10.600 cư dân toàn xã đã học cách thích nghi với những ngày "nội bất xuất, ngoại bất nhập", trừ những trường hợp nguy cấp và đích thực cần thiết như sinh nở, chuyển viện, điều trị các bệnh nặng...

12 chốt quanh xã đều có lực lượng quân y và cảnh sát cơ động, an ninh trực 24/24. Trong hội sở chính quyền từ xã xuống đến thôn, ánh điện luôn sáng.

Ông Nguyễn Như Tâm, bí thơ xã nhớ lại những ca chuyển dạ sinh nở giữa đêm, những cuộc điện thoại của người dân báo về sức khỏe, dù chỉ "hơi đau đầu". "Vừa làm vừa rút kinh nghiệm, rối ở đâu, gỡ ở đó, không gỡ được thì xin chỉ đạo của cấp trên", ông nói.

Từ ngày trước tiên có lệnh phong tỏa, ông Tâm là người xã khác, đã sắp xếp đồ đạc chuyển hẳn vào Sơn Lôi "trực chiến". 12h15 ngày 4/3, ông Tâm nhận điện thoại từ con gái giục bố về ăn cơm. Ông không biết vợ con sẽ đãi mình món gì sau 3 tuần không họp mặt, nhưng "được về nhà là vui rồi".

Thôn Ái Văn - nơi khởi phát ca nhiễm nCoV trước hết ở Việt Nam cũng đang phục hồi về nếp sống cũ. Cách nhà văn hóa hơn trăm mét, chợ cóc hai hôm nay tấp nập kẻ bán người mua. Dân mang gà vịt, rau củ bày bán ven đường, trên mặt không quên đeo khẩu trang.

Không chờ đến ngày Sơn Lôi có lệnh cách ly, nhà văn hóa thôn luôn sáng điện từ lúc Bộ Y tế công bố ba ca nhiễm nCoV trước hết ở Việt Nam, trong đó có Nguyễn Thị Dự (23 tuổi, công nhân trở về từ Vũ Hán) là người thôn Ái Văn.

Hiệu cắt tóc của anh Tuấn đón vị khách đầu tiên sau gần một tháng toàn xã bị cách ly. Ảnh: Giang Huy.

Trưởng thôn Nguyễn Duy Hải nhớ ngày hôm trước vẫn trông thấy Dự đi xem trận bóng đá của thanh niên làng, bởi sân bóng nằm ngay phía sau nhà cô. Một ngày sau ban bố của Bộ Y tế, tức thời các hoạt động thể thao, hội làng đầu năm đều bị hủy bỏ. Những ngày sau đó, thanh niên đặt bàn ghế ở cây thị trước nhà văn hóa thôn, nhắc người làng đi lại đeo khẩu trang, về nhà nhớ rửa tay bằng xà phòng. Do tiếp xúc gần, nhiều hàng xóm nhà Dự phải đi cách ly tụ tập, một số được cách ly tại nhà. Lãnh đạo thôn căn dặn "cần gì cứ gọi, thôn sẽ mua đồ mang đến tận nhà, bà con nên hạn chế đi lại".

Những ngày xã phải cách ly là thời kì ông trưởng thôn "thấy dân tình còn đông đúc hơn cả Tết". Hơn 2.000 nhân khẩu có mặt đông đủ. Chiều 12/2 khi lực lượng chức năng mang barie đến chuẩn bị lập chốt, loa truyền thanh thôn cũng kêu gọi các gia đình chủ động nhắn con em làm ăn quanh vùng trở về. "Nếu để người nơi khác biết mình ở Sơn Lôi, họ bắt đi cách ly thì còn khó nhọc nữa, nên thôi về làng mình cho có anh em", ông nói. Hai ngày sau, cả làng tụ họp gần đủ.

Gần một tháng qua, ông Hải từ khước nhiều lời cậy nhờ "dẫn ra nhà Dự" khi cô được xuất viện về làng. Ông muốn để cho gia đình Dự "trở lại cuộc sống bình yên như trước".

Nhóm chat "buồng dịch Covid-19 thôn Ái Văn có hình đại diện là khẩu hiệu "Vĩnh Phúc cố lên", tập hợp 21 thành viên, thông tin giờ giấc đo thân nhiệt, phát khẩu trang, vệ sinh đường sá những ngày phong tỏa. Cả nhóm thống nhất thêm Dự vào để hỏi han sức khỏe, cổ vũ cô đừng tự trách mình.

"Đừng nghĩ suy nhiều em ạ. Nghĩ nhiều quá không ốm cũng thành ốm, mà ốm thì sức đề kháng kém đi, hiểm hơn", một thành viên nhắn cho Dự. "Mọi người đã khó nhọc rồi", cô nhắn lại. Họ hẹn nhau bao giờ hoàn toàn hết dịch sẽ liên hoan một bữa.

Phương Lam