Thực phẩm bình ổn nhịp tim & tốt cho sức khỏe tim mạch

Một chế độ ăn uống thăng bằng là điều cấp thiết, nhưng tập thể dục luôn, duy trì trọng lượng tối ưu và quản lý găng hàng ngày cũng quan yếu không kém trong ổn định nhịp tim và sức khỏe tim mạch. Vì nhịp tim của bạn phản chiếu tổng thể sức khoẻ của cơ thể, ngoài những can thiệp chuyên môn của bác sĩ để điều chỉnh nhịp tim, thực phẩm có thể đóng vai trò trong làm giảm và ổn định nhịp tim.

Axit béo omega-3

Một số loại thực phẩm thực từ vật, chẳng hạn như quả óc chó và dầu thực vật, có chứa một loại omega-3 gọi là axit alpha-linolenic, hay ALA. Cá cung cấp hai dạng khác nhau của omega-3 gọi là axit eicosapentaenoic, hoặc EPA, và axit docosahexaenoic hoặc DHA. thân của bạn chuyển một lượng nhỏ ALA thành DHA và EPA, nhưng không đáp ứng đủ nhu cầu của thân thể.

Cá giàu acid béo omega-3

Theo một báo cáo trên Tạp chí chuyên ngành sinh lý (Frontiers in Physiology), cho thấy sự gia tăng lượng EPA và DHA có liên quan đến làm thấp nhịp tim đáng kể. Trên thực tại, omega-3 từ dầu cá có tác động trực tiếp đến sự co cơ tim và giúp giữ nhịp tim giảm xuống, khi hoạt động tăng lên. Cá hồi, cá ngừ, cá thu, cá trích và cá trắng là một trong số các nguồn hàng đầu của EPA và DHA. Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ khuyến cáo ăn cá hai bữa mỗi tuần.

Thực phẩm chứa chất xơ để giảm triglyceride

Theo một nghiên cứu đăng trên tập san quốc tế về tim mạch (International Journal of Cardiology), hàm lượng chất béo triglyceride trong máu cao có thể làm tăng nhịp tim của bạn. Chất béo triglyceride cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, nhưng thường giảm nồng độ triglyceride sau khi thay đổi chế độ ăn uống. Thực phẩm có chất béo triglyceride thấp bao gồm axit béo omega-3 và ngũ cốc nguyên hạt như gạo nâu, bánh mì nguyên hạt. Chất xơ trong chế độ ăn uống cũng giúp duy trì triglyceride ở mức kiểm soát. Đậu, yến mạch, hạt lanh, cám gạo, trái cây và rau cải là nguồn chất xơ có ít chất béo triglyceride.

khoáng vật giúp điều chỉnh nhịp tim

Dùng các thực phẩm giàu magiê và canxi trong chế độ ăn uống của bạn là một trong những cách tốt nhất để duy trì nhịp tim bình thường. Trong trái tim và các mạch máu, canxi làm co bóp cơ trơn tim và huyết mạch, trong khi magiê giúp thư giãn cơ trơn.

Thực phẩm giàu magiê tốt cho sức khỏe tim mạch

Bạn sẽ nhận được cả hai khoáng vật magiê và canxi từ rau ​​lá xanh, bông cải xanh, khoai tây nướng và cá hồi, các sản phẩm sữa ít béo cho nhiều canxi. Các loại hạt, đậu và ngũ cốc nguyên hạt (gạo lức, đậu nành,...) cho nhiều magiê.

Thực phẩm bảo vệ mạch máu

áp huyết cao gây thương tổn thành động mạch, và lượng cholesterol dôi trong máu lắng đọng vào vùng bị tổn thương. Theo thời gian, xơ vữa động mạch hình thành làm cho mạch máu thu hẹp và cứng hơn, hậu quả làm tim đập nhanh hơn để đưa máu xuyên qua các mạch máu hẹp nhằm cung cấp máu cho các cơ quan trong thân thể. Kali là nguyên tố quan trọng để hạ huyết áp. Ngược lại, natri làm tăng huyết áp. Tỷ lệ kali trên natri, hoặc lượng kali trong chế độ ăn uống của bạn so với natri tiêu thụ, ảnh hưởng đến nguy cơ phát triển tăng áp huyết.

Giữ lượng natri dưới 2.300 mg mỗi ngày, và bảo đảm có được 4.700 mg kali thực từ phẩm như khoai tây nướng, mận, nước cam, chuối, cà chua và cải bó xôi. Theo các nghiên cứu đăng trên tập san Dinh dưỡng lâm sàng Hoa Kỳ, quả việt quất, dâu tây, chè, táo và trái cây có múi giúp giảm huyết áp và giảm xơ cứng động mạch.

TS.BS. Lê Thanh Hải

( tham khảo Live Strong )

Món ngon từ thịt bò chữa liệt dương, di tinh

Thịt bò tính ôn, vị ngọt, làm khỏe tỳ vị, chữa suy nhược, lợi khí huyết, chữa liệt dương , di tinh.

Trị liệt dương , di tinh: thịt bò 500g, bơ 50g, khởi tử 30g, hành tây 2 củ, cà rốt 3 củ, khoai tây 2 củ. Thịt bò thái miếng vuông khoảng 3 - 4cm, ướp gia vị rồi đảo lên cho đều. Cho bơ vào chảo đun nóng, cho hành vào xào tiếp, cho khởi tử với 800ml đun sôi, rốt cục cho khoai và cà rốt đun khoảng 2 tiếng là được.

Trị thận, huyết khí hư, công năng giới tính giảm, liệt dương di tinh, toàn thân mỏi mệt, thủ túc lạnh buốt: pín bò 1 bộ, đẳng sâm, đương quy, đỗ trọng mỗi thứ 15g. Dầu lạc, hành gừng, tỏi, rượu, gia vị mỗi thứ một ít. Pín bò rửa sạch cắt thành đoạn ngắn. Cho vào xoong đã có dầu đun nóng, cho hết thảy các gia vị vào đảo qua rồi cho 3 vị thuốc trên vào nấu cùng cho tới khi chín. Khi ăn mới cho mì chính, mỗi tuần ăn 1 bộ.

Canh tráng dương: pín bò 100g, câu kỷ tử 15g, nhục thong thả 50g, gà mái béo 500g, mỡ lợn, ớt, rượu đủ dùng. Dương vật bò rửa nước nóng, nhục thong dong rửa sạch, lấy rượu vừa đủ ngâm nước cho mềm, đem hấp 2 giờ rồi rửa sạch, thái nhỏ cho cả 2 thứ vào túi vải. Bắc nồi lên bếp, cho ngẩu pín, nước vừa đủ đun sôi rồi vặn nhỏ lửa, cho gừng, rượu, thịt gà, túi thuốc vào nấu chín nhừ là dùng được.

Trị thận hư, di tinh: sữa bò 100ml, hạt điều sống 20g, hạt điều chao dầu 40g, gạo tẻ 30g, đường trắng 6g. Vo gạo rồi ngâm nước 60 phút, vớt ra để ráo nước, sau đó đổ nước sôi để nguội vào 2 loại hạt điều, sữa bò đảo đều, nghiền nhỏ. Cho vào xoong đun sôi, bỏ đường trắng vào khuấy đều cho tới khi chín.

danh y Minh Chánh

danh y Minh Chánh

Mùa Lễ hội Xuân 2020:Hạn chế tối đa các vụ ngộ độc thực phẩm

Tết Nguyên đán Canh Tý đang đến gần, thời kì nghỉ Tết thường kéo dài, đồng thời sau Tết Nguyên đán là mùa lễ hội diễn ra trên phạm vi cả nước, nhiều lễ hội kéo dài với hàng triệu lượt khách tham dự. Đây cũng là thời khắc tiêu thụ thực phẩm lớn nhất trong năm, nhất là các thực phẩm thịt, cá, trứng, bánh mứt kẹo, rượu bia nước đái khát, các loại hạt có dầu… Để đáp ứng nhu cầu của thị trường, nhiều cơ sở sản xuất, kinh dinh thực phẩm cũng gia tăng việc sinh sản, kinh doanh, nhập khẩu của mình. Bên cạnh đó, thời gian này thời tiết phía Bắc thường ẩm ướt, phía Nam thường nắng nóng gay gắt. Đây là những nhân tố ảnh hưởng rất lớn đến việc bảo đảm chất lượng an toàn thực phẩm.

Để bảo đảm an toàn thực phẩm trong dịp Tết Nguyên đán Canh Tý và Lễ hội Xuân 2020 phục vụ quần chúng đón Tết, vui Xuân an toàn, bảo đảm sức khỏe, đồng thời bảo đảm phát triển và cạnh tranh lành mạnh giữa các cơ sở sinh sản, chế biến, kinh dinh, xuất nhập cảng thực phẩm, Ban chỉ đạo liên ngành Trung ương về vệ sinh an toàn thực phẩm triển khai công tác bảo đảm an toàn thực phẩm Tết Nguyên đán Canh Tý và mùa Lễ hội Xuân 2020.

ảnh minh họa.

đích của Kế hoạch nhằm đảo đảm an toàn thực phẩm trong sinh sản, chế biến, kinh dinh, nhập cảng và sử dụng thực phẩm; tăng cường kiểm soát, xử lý việc sinh sản, kinh doanh thực phẩm giả, kém chất lượng, phòng ngộ độc thực phẩm trong dịp Tết Nguyên đán Canh Tý và Lễ hội Xuân 2020.

Cụ thể là: Hạn chế tối đa các vụ ngộ độc thực phẩm trong dịp Tết Nguyên đán Canh Tý và Lễ hội Xuân 2020; thành lập các đoàn thanh tra, soát liên ngành từ trung ương đến cấp xã phường tụ tập vào các nhóm sản phẩm tiêu thụ nhiều trong dịp Tết và Lễ hội có nhân tố nguy cơ cao, các làng nghề chế biến thực phẩm, các tỉnh có cửa khẩu, các thị thành lớn; huy động tối đa các kênh truyền thông phổ thông các quy định của luật pháp về an toàn thực phẩm cũng như các tri thức trong chọn lọc, bảo quản, chế biến và tiêu dùng thực phẩm đến người dân.

Các hoạt động bảo đảm an toàn thực phẩm Tết Nguyên đán Canh Tý và mùa Lễ hội Xuân 2020 sẽ diễn ra từ 15/12/2019 đến hết 25/3/2020 trên khuôn khổ cả nước.

Công tác thanh tra, rà ở trung ương sẽ diễn ra từ 2/1/2020 đến 15/1/2020, bên cạnh đó, sẽ kiểm tra đột xuất theo yêu cầu của công tác quản lý đến hết mùa Lễ hội Xuân 2020. Tại địa phương, sẽ thanh tra, rà chủ động trước, trong, sau Tết và lễ hội tùy theo đặc thù, điều kiện của từng địa phương từ 20/12/2019 đến 25/3/2020.

Lê Mai

Cách ăn uống sau sinh để mẹ đẹp, con khỏe

Để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cho cả mẹ và con, bữa ăn của người mẹ phải đa dạng, số lượng thức ăn đầy đủ, cân đối và có giá trị dinh dưỡng (ưu tiên thức ăn có nhiều protein và canxi).

Chế độ trông nom và chế độ dinh dưỡng của bà mẹ để bảo đảm đủ sữa cho con bú và bình phục nhanh sức khỏe sau sinh cần chú ý như sau:

ngơi nghỉ tại giường

Sau khi sinh, người mẹ cần ngơi nghỉ tại giường trong 1 ngày đầu, những ngày sau có thể dậy và đi lại nhẹ nhõm và sau 1 tuần có thể làm việc nhẹ nhõm. Cho trẻ bú sớm trong vòng 30 phút sau khi sinh, bú sớm giúp sữa mau về, giúp co hồi tử cung, mẹ đỡ chảy máu. Giữ vệ sinh cá nhân sau sinh cũng rất quan yếu: vệ sinh vùng kín bằng nước sôi để nguội (ấm), lau người thay áo xống mỗi ngày, sau 1 tuần tắm bằng nước ấm cho sạch sẽ, thoải mái. Ăn đủ chất dinh dưỡng, không ăn kiêng khem, uống nhiều nước hoa quả để chống táo bón.

Về dinh dưỡng

Theo bảng nhu cầu khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng Quốc gia về năng lượng hàng ngày cho đàn bà sau sinh cho con bú, năng lượng khẩu phần cần đạt là 2.550Kcal/ngày, vì bữa ăn đạt đủ năng lượng sẽ đảm bảo lượng sữa được tiết đủ cho con. Theo dân gian có một số thức ăn lợi sữa, đó là những thức ăn giàu dinh dưỡng, phù hợp cho phụ nữ sau sinh hồi phục sức khỏe và cung cấp chất dinh dưỡng để tạo sữa cho con bú như: cháo móng giò (móng giò hầm với gạo nếp đậu đen hay đậu xanh), ăn cơm nếp với thịt gà, canh đu đủ xanh nấu với thịt gà,... bản chất những món ăn này là cung cấp thêm năng lượng từ gạo và thêm đạm động vật đảm bảo bổ sung dinh dưỡng đủ cho bà mẹ tiết sữa.

Sau khi sinh, bà mẹ cần được ngơi nghỉ và chăm nom đặc biệt để phục hồi sức khỏe và nuôi con bú.

Ngoài cơm (và các lương thực khác) ăn đủ no, bữa ăn cho bà mẹ cho con bú cần có thức ăn để bổ sung chất đạm và chất béo giúp cho việc tạo sữa và duy trì sức khỏe. đầu tiên cần để ý đến các nguồn chất đạm từ các thức ăn thực vật như đậu tương, đậu xanh, các loại đậu khác và vừng, lạc. Đây là những thức ăn có giá rẻ hơn thịt nhưng có lượng đạm cao, lại có lượng chất béo nhiều giúp tăng năng lượng bữa ăn và giúp kết nạp tốt các nguồn vitamin tan trong dầu. Chất đạm động vật như: thịt các loại, trứng, sữa, cá, tôm, cua,... Theo nhu cầu lượng protein là 70-80g/ngày, protein động vật/protein tổng số ≥ 35%. Số lượng protein có thể ước lượng là 100g thịt/cá cung cấp khoảng 20g protein, 100g đậu phụ cung cấp 10g protein. Chất béo cần cung cấp 25-30% năng lượng khẩu phần, nên dùng các chất béo không no có nhiều nối đôi có nhiều trong rau xanh, một số dầu thực (dầu cá, ô lưu,..), một số loại cá béo. Chất béo rất quan trọng cho sự phát triển trí óc và nhãn lực của trẻ. Hàng ngày nhu cầu lipid của bà mẹ cho con bú là từ 55-65g/ngày, tỷ lệ lipid động vật/lipid tổng số là 60%.

Vitamin và chất khoáng

Vitamin và chất khoáng rất cần thiết với bà mẹ cho con bú. Ngoài việc bổ sung ưng chuẩn bữa ăn hàng ngày bằng các thực phẩm giàu vi chất như: canxi, vitamin D, sắt, kẽm... Canxi có nhiều trong tôm, cua, cá và sữa. Sắt có nhiều trong thịt, cá, trứng, các loại nhuyễn thể, trong ngũ cốc, đậu đỗ các loại và vừng lạc. Nguồn cung cấp kẽm tốt nhất là thịt, cá, hải sản. Các thức ăn thực vật cũng có kẽm nhưng hàm lượng thấp và thu nhận kém. Sữa, gan, trứng... là nguồn vitamin A động vật, dễ dàng được tiếp thụ và dự trữ trong thân thể. Các loại rau xanh, nhất là rau ngót, rau dền, rau muống và các loại củ quả có màu vàng, màu đỏ như cà rốt, đu đủ, xoài, bí đỏ, là những thức ăn có nhiều caroten còn gọi là tiền vitamin A, vào cơ thể sẽ chuyển thành vitamin A. Ăn đa dạng các loại thực phẩm, thay đổi món ăn thẳng tính, nhiều loại thức ăn, bữa ăn sẽ có đủ các vitamin và chất khoáng. Bà mẹ cho con bú cần uống 1 liều vitamin A 200.000UI trong vòng một tháng sau sinh để đảm bảo cung cấp vitamin A qua sữa.

Tóm lại, hàng ngày bà mẹ cho con bú cần lượng thực phẩm bao gồm: ngũ cốc 450-500g, trứng 40-50g, đậu và chế phẩm từ đậu 50-100g, cá và thịt từ 80-100g, rau từ 300-400g, hoa quả từ 100-200g, dầu mỡ 20g. Một ngày, nên ăn 3 bữa chính và 2 bữa phụ, hạn chế ăn đồ nướng và rán. Người mẹ cần uống nhiều nước từ 2,0-2,5 lít/ngày (8-10 cốc) để lượng sữa tiết ra nhiều hơn (trên 85g nước trong 100ml sữa mẹ) nên dùng sữa, nước trái cây, nước rau luộc, nước đun sôi để nguội. Trong thời kì nuôi con bú, hạn chế uống nước trà, nước ngọt có ga, rượu, cà phê, các loại gia vị (hành, tiêu, ớt, tỏi,...). Cần có chế độ nghỉ ngơi hợp lý, tránh lo lắng, buồn phiền, giận dữ, mất ngủ. Khi cho con bú, nếu phải dùng thuốc phải hỏi quan điểm của bác sĩ, không được tự động dùng thuốc vì có thể nguy hại cho con và có thể làm cạn nguồn sữa.

ThS. BS. Nguyễn Văn Tiến (trọng điểm Giáo dục Truyền thông dinh dưỡng - Viện Dinh dưỡng Quốc gia)

Bài thuốc trị viêm đường hô hấp

Đây không phải là một bệnh đơn lẻ mà là tổng hợp các bệnh do bị cảm lạnh, viêm mũi, viêm họng, viêm xoang, viêm thanh quản... với triệu chứng dễ nhận biết như sốt cao, nhảy mũi sổ mũi, chảy nước mũi, đau rát họng, ho, khàn tiếng, đau mỏi toàn thân... Trong Đông y, nhóm bệnh này thuộc phạm vi các chứng như cảm mạo, khái thấu, nhũ nga, hầu tý... với duyên cớ chủ yếu là do phong hàn, phong nhiệt gây nên.

Với những tiến bộ khoa y học vượt bậc, Tây y đã đạt được những thành tựu to lớn trong việc phòng chống và điều trị. Tuy nhiên, không ít trường hợp, ở trong những hoàn cảnh và điều kiện cụ thể, Đông y vẫn có một vai trò quan trọng trên cơ sở thực hành nhiều biện pháp dùng thuốc và không dùng thuốc theo quan điểm “biện bệnh luận trị” hoặc “biện chứng luận trị”, trong đo,́ phương thức biện chứng luận trị vẫn là cơ bản. Tùy từng thể bệnh mà dùng bài thuốc cụ thể như sau:

Thể ngoại cảm phong hàn

Triệu chứng: Sợ lạnh, không ra mồ hôi, đau đầu, nghẹt mũi, chảy nước mũi, ngứa họng, ho, không sốt hoặc sốt nhẹ, lưỡi hồng nhạt, rêu lưỡi trắng mỏng, mạch khẩn

Phép chữa: Tân ôn giải biểu, tuyên phế tán hàn.

Bài thuốc: Tô kiều giải biểu thang gồm các vị: tô diệp 6g, kinh giới 6g (cho sau), phòng phong 6g, kim ngân hoa 10g, liên kiều 10g, cát cánh 8g, tiền hồ 8g, cam thảo 3g, sắc uống mỗi ngày 1 thang.

Vị thuốc liên kiều.

Thể ngoại cảm phong nhiệt

Triệu chứng: phát sốt, ra mồ hôi, nghẹt mũi, chảy nước mũi, đau đầu, đau mình mẩy, hầu họng đỏ đau, ho khạc đờm vàng, mặt đỏ, họng khô, lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng, mạch phù sác.

Phép chữa: Tân lương giải biểu, tuyên phế chỉ khái lợi hầu

Bài thuốc:

Nếu họng đau nhiều, sốt cao, dùng bài Liên kiều tán gia giảm gồm: liên kiều 10g, kim ngân hoa 10g, cát cánh 8g, bạc hà 5g, trúc nhự 6g, kinh giới 6g (cho sau), đạm đậu xị 6g, ngưu bàng tử 5g, cam thảo 5g, bản lam căn 10g, hoàng cầm 7g, sắc uống mỗi ngày 1 thang.

Nếu ho nhiều, dùng bài Tang cúc ẩm gia giảm gồm: tang diệp 10g, cúc hoa 10g, liên kiều 10g, hạnh nhân 8g, cát cánh 8g, bạc hà 5g (cho sau), cam thảo 3g, bản lam căn 10g, hoàng cầm 7g, sắc uống mỗi ngày 1 thang.

Thể kiêm chứng

Bất luận là ngoại cảm phong hàn hay phong nhiệt nếu có kiêm các chứng đàm, trệ hoặc co giật thì gia các vị thuốc, cụ thể như sau:

Ngoại cảm kiêm đàm có ho khạc đờm nhiều, tiếng ho trầm nặng, khàn tiếng, đại tiện táo, tiểu tiện vàng, gia qua lâu nhân 10g, đông qua nhân 10g, sa sâm 12g, mạch môn 8g, bối mẫu 6g.

Ngoại cảm kiêm trệ có hiện tượng bụng trướng đầy, chán ăn, buồn nôn và nôn ra nước chua, đi lỏng, mùi chua và khó chịu, hơi thở hôi, gia hoắc hương 6g (cho sau), chỉ xác 6g, lai phục tử 10g, cốc nha 12g.

Ngoại cảm kiêm co giật, gia câu đằng 8g, thuyền thoái 5g, linh dương cốt 10g (sắc trước), toàn yết 3g.

BS. Thanh Hà

TP.HCM: Xe buýt tông 8 xe máy dừng đèn đỏ

Sáng 13/11, trên đường Hồng Bàng đoạn giao với Phạm Đình Hổ (quận 6, TP.HCM), chiếc xe buýt số 9 biển số 53N-3453 chạy tuyến Bến xe Chợ Lớn - Quốc lộ 1- Hưng Long đã lao đến tông thẳng vào dòng xe máy đang dừng chờ đèn đỏ.

Vụ cụng khiến 8 xe máy bị va chạm, một số người bị tông, cán trong đó có một người đàn ông chừng 40 tuổi bị thương nặng. Phát hiện vụ việc người dân hai bên đường chạy đến tương trợ giải cứu đưa các nạn nhân bị thương lên lề.

Hiện trường vụ tai nạn.

Vụ cụng khiến 8 xe máy bị cụt, một số người bị tông, cán trong đó có một người đàn ông chừng 40 tuổi bị thương nặng. Phát hiện vụ việc người dân hai bên đường chạy đến tương trợ giải cứu đưa các nạn nhân bị thương lên lề. Tại hiện trường, nhiều xe máy nằm nhan nhản cùng các mảnh vỡ, chiếc xe buýt cũng bị móp méo phần đầu.

Các phương tiện có hệ trọng và những người bị thương nhẹ sau khi đàm phán với lái xe ô tô buýt đã rời khỏi hiện trường. Riêng 3 xe máy bị ô tô buýt tông hỏng nặng đến hơn 9 giờ sáng cùng ngày mới được lực lượng chức năng dời đi, giao thông ùn tắc, kẹt xe suốt quá trình xử lý vụ việc. Bước đầu làm việc với cơ quan chức năng tài xế ô tô buýt cho buýt xe mất phanh.

Điều đáng chú ý là chính chiếc ô tô buýt này đã từng "lùa" hàng loạt xe máy khi đang lưu thông trên quốc lộ 1 đoạn qua cầu Bình Điền (huyện Bình Chánh, TP.HCM) hai năm trước.

Lê Tùng

Cách ăn uống sau sinh để mẹ đẹp, con khỏe

Để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cho cả mẹ và con, bữa ăn của người mẹ phải đa dạng, số lượng thức ăn đầy đủ, cân đối và có giá trị dinh dưỡng (ưu tiên thức ăn có nhiều protein và canxi).

Chế độ chăm chút và chế độ dinh dưỡng của bà mẹ để đảm bảo đủ sữa cho con bú và hồi phục nhanh sức khỏe sau sinh cần để ý như sau:

ngơi nghỉ tại giường

Sau khi sinh, người mẹ cần ngơi nghỉ tại giường trong 1 ngày đầu, những ngày sau có thể dậy và đi lại nhẹ nhàng và sau 1 tuần có thể làm việc nhẹ nhàng. Cho trẻ bú sớm trong vòng 30 phút sau khi sinh, bú sớm giúp sữa mau về, giúp co hồi tử cung, mẹ đỡ chảy máu. Giữ vệ sinh cá nhân sau sinh cũng rất quan trọng: vệ sinh vùng kín bằng nước sôi để nguội (ấm), lau người thay áo quần mỗi ngày, sau 1 tuần tắm bằng nước ấm cho sạch sẽ, thoải mái. Ăn đủ chất dinh dưỡng, không ăn kiêng khem, uống nhiều nước hoa quả để chống táo bón.

Về dinh dưỡng

Theo bảng nhu cầu khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng nhà nước về năng lượng hàng ngày cho phụ nữ sau sinh cho con bú, năng lượng khẩu phần cần đạt là 2.550Kcal/ngày, vì bữa ăn đạt đủ năng lượng sẽ đảm bảo lượng sữa được tiết đủ cho con. Theo dân gian có một số thức ăn lợi sữa, đó là những thức ăn giàu dinh dưỡng, phù hợp cho đàn bà sau sinh bình phục sức khỏe và cung cấp chất dinh dưỡng để tạo sữa cho con bú như: cháo móng giò (móng giò hầm với gạo nếp đậu đen hay đậu xanh), ăn cơm nếp với thịt gà, canh đu đủ xanh nấu với thịt gà,... bản chất những món ăn này là cung cấp thêm năng lượng từ gạo và thêm đạm động vật đảm bảo bổ sung dinh dưỡng đủ cho bà mẹ tiết sữa.

Sau khi sinh, bà mẹ cần được ngơi nghỉ và coi ngó đặc biệt để phục hồi sức khỏe và nuôi con bú.

Ngoài cơm (và các lương thực khác) ăn đủ no, bữa ăn cho bà mẹ cho con bú cần có thức ăn để bổ sung chất đạm và chất béo giúp cho việc tạo sữa và duy trì sức khỏe. trước nhất cần để ý đến các nguồn chất đạm từ các thức ăn thực vật như đậu tương, đậu xanh, các loại đậu khác và vừng, lạc. Đây là những thức ăn có giá rẻ hơn thịt nhưng có lượng đạm cao, lại có lượng chất béo nhiều giúp tăng năng lượng bữa ăn và giúp tiếp thụ tốt các nguồn vitamin tan trong dầu. Chất đạm động vật như: thịt các loại, trứng, sữa, cá, tôm, cua,... Theo nhu cầu lượng protein là 70-80g/ngày, protein động vật/protein tổng số ≥ 35%. Số lượng protein có thể ước lượng là 100g thịt/cá cung cấp khoảng 20g protein, 100g đậu phụ cung cấp 10g protein. Chất béo cần cung cấp 25-30% năng lượng khẩu phần, nên dùng các chất béo không no có nhiều nối đôi có nhiều trong rau xanh, một số dầu thực (dầu cá, ô lưu,..), một số loại cá béo. Chất béo rất quan yếu cho sự phát triển trí não và thị lực của trẻ. Hàng ngày nhu cầu lipid của bà mẹ cho con bú là từ 55-65g/ngày, tỷ lệ lipid động vật/lipid tổng số là 60%.

Vitamin và chất khoáng

Vitamin và chất khoáng rất cấp thiết với bà mẹ cho con bú. Ngoài việc bổ sung phê duyệt bữa ăn hàng ngày bằng các thực phẩm giàu vi chất như: canxi, vitamin D, sắt, kẽm... Canxi có nhiều trong tôm, cua, cá và sữa. Sắt có nhiều trong thịt, cá, trứng, các loại thân mềm, trong ngũ cốc, đậu đỗ các loại và vừng lạc. Nguồn cung cấp kẽm tốt nhất là thịt, cá, hải sản. Các thức ăn thực vật cũng có kẽm nhưng hàm lượng thấp và kết nạp kém. Sữa, gan, trứng... là nguồn vitamin A động vật, dễ dàng được hấp thụ và dự trữ trong cơ thể. Các loại rau xanh, nhất là bồ ngót, rau dền, rau muống và các loại củ quả có màu vàng, màu đỏ như cà rốt, đu đủ, xoài, bí đỏ, là những thức ăn có nhiều caroten còn gọi là tiền vitamin A, vào cơ thể sẽ chuyển thành vitamin A. Ăn đa dạng các loại thực phẩm, đổi thay món ăn thẳng thớm, nhiều loại thức ăn, bữa ăn sẽ có đủ các vitamin và chất khoáng. Bà mẹ cho con bú cần uống 1 liều vitamin A 200.000UI trong vòng một tháng sau sinh để bảo đảm cung cấp vitamin A qua sữa.

Tóm lại, hàng ngày bà mẹ cho con bú cần lượng thực phẩm bao gồm: ngũ cốc 450-500g, trứng 40-50g, đậu và chế phẩm từ đậu 50-100g, cá và thịt từ 80-100g, rau từ 300-400g, hoa quả từ 100-200g, dầu mỡ 20g. Một ngày, nên ăn 3 bữa chính và 2 bữa phụ, hạn chế ăn đồ nướng và rán. Người mẹ cần uống nhiều nước từ 2,0-2,5 lít/ngày (8-10 cốc) để lượng sữa tiết ra nhiều hơn (trên 85g nước trong 100ml sữa mẹ) nên dùng sữa, nước trái cây, nước rau luộc, nước đun sôi để nguội. Trong thời kì nuôi con bú, hạn chế uống nước trà, nước ngọt có ga, rượu, cà phê, các loại gia vị (hành, tiêu, ớt, tỏi,...). Cần có chế độ ngơi nghỉ hợp lý, tránh lo âu, phiền, giận dữ, mất ngủ. Khi cho con bú, nếu phải dùng thuốc phải hỏi ý kiến của thầy thuốc, không được tự động dùng thuốc vì có thể tai hại cho con và có thể làm cạn nguồn sữa.

ThS. BS. Nguyễn Văn Tiến (trọng tâm Giáo dục Truyền thông dinh dưỡng - Viện Dinh dưỡng Quốc gia)

Bài thuốc trị viêm đường hô hấp

Đây không phải là một bệnh đơn lẻ mà là tổng hợp các bệnh do bị cảm lạnh, viêm mũi, viêm họng, viêm xoang, viêm thanh quản... với triệu chứng dễ nhận biết như sốt cao, nhảy mũi sổ mũi, chảy nước mũi, đau rát họng, ho, khàn tiếng, đau mỏi toàn thân... Trong Đông y, nhóm bệnh này thuộc phạm vi các chứng như cảm mạo, khái thấu, nhũ nga, hầu tý... với nguyên do chủ yếu là do phong hàn, phong nhiệt gây nên.

Với những tiến bộ khoa y học vượt bậc, Tây y đã đạt được những thành tựu to lớn trong việc phòng chống và điều trị. Tuy nhiên, không ít trường hợp, ở trong những hoàn cảnh và điều kiện cụ thể, Đông y vẫn có một vai trò quan trọng trên cơ sở thực hành nhiều biện pháp dùng thuốc và không dùng thuốc theo quan điểm “biện bệnh luận trị” hoặc “biện chứng luận trị”, trong đo,́ phương thức biện chứng luận trị vẫn là cơ bản. Tùy từng thể bệnh mà dùng bài thuốc cụ thể như sau:

Thể ngoại cảm phong hàn

Triệu chứng: Sợ lạnh, không ra mồ hôi, đau đầu, nghẹt mũi, chảy nước mũi, ngứa họng, ho, không sốt hoặc sốt nhẹ, lưỡi hồng nhạt, rêu lưỡi trắng mỏng, mạch khẩn

Phép chữa: Tân ôn giải biểu, tuyên phế tán hàn.

Bài thuốc: Tô kiều giải biểu thang gồm các vị: tô diệp 6g, kinh giới 6g (cho sau), phòng phong 6g, kim ngân hoa 10g, liên kiều 10g, cát cánh 8g, tiền hồ 8g, cam thảo 3g, sắc uống mỗi ngày 1 thang.

Vị thuốc liên kiều.

Thể ngoại cảm phong nhiệt

Triệu chứng: phát sốt, ra mồ hôi, nghẹt mũi, chảy nước mũi, đau đầu, đau mình mẩy, hầu họng đỏ đau, ho khạc đờm vàng, mặt đỏ, họng khô, lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng, mạch phù sác.

Phép chữa: Tân lương giải biểu, tuyên phế chỉ khái lợi hầu

Bài thuốc:

Nếu họng đau nhiều, sốt cao, dùng bài Liên kiều tán gia giảm gồm: liên kiều 10g, kim ngân hoa 10g, cát cánh 8g, bạc hà 5g, trúc nhự 6g, kinh giới 6g (cho sau), đạm đậu xị 6g, ngưu bàng tử 5g, cam thảo 5g, bản lam căn 10g, hoàng cầm 7g, sắc uống mỗi ngày 1 thang.

Nếu ho nhiều, dùng bài Tang cúc ẩm gia giảm gồm: tang diệp 10g, cúc hoa 10g, liên kiều 10g, hạnh nhân 8g, cát cánh 8g, bạc hà 5g (cho sau), cam thảo 3g, bản lam căn 10g, hoàng cầm 7g, sắc uống mỗi ngày 1 thang.

Thể kiêm chứng

Bất luận là ngoại cảm phong hàn hay phong nhiệt nếu có kiêm các chứng đàm, trệ hoặc co giật thì gia các vị thuốc, cụ thể như sau:

Ngoại cảm kiêm đàm có ho khạc đờm nhiều, tiếng ho trầm nặng, khàn tiếng, đại tiện táo, tiểu tiện vàng, gia qua lâu nhân 10g, đông qua nhân 10g, sa sâm 12g, mạch môn 8g, bối mẫu 6g.

Ngoại cảm kiêm trệ có hiện tượng bụng trướng đầy, chán ăn, buồn nôn và nôn ra nước chua, đi lỏng, mùi chua và khó chịu, hơi thở hôi, gia hoắc hương 6g (cho sau), chỉ xác 6g, lai phục tử 10g, cốc nha 12g.

Ngoại cảm kiêm co giật, gia câu đằng 8g, thuyền thoái 5g, linh dương cốt 10g (sắc trước), toàn yết 3g.

BS. Thanh Hà