Lần đầu phát hiện ngôi sao hình giọt nước

Đồ họa mô phỏng ngôi sao hình giọt nước với ngôi sao lùn đỏ đồng hành. Ảnh: Gabriel Pérez Díaz.

Khám phá được thực hành bởi các nhà thiên văn học quốc tế do Tiến sĩ Simon Murphy từ Đại học Sydney, Australia dẫn đầu, bằng cách dùng kính viễn vọng không gian săn ngoại hành tinh TESS của NASA. Ngôi sao nặng gấp 1,7 lần màng tang và nằm cách địa cầu khoảng 1.500 năm ánh sáng.

"Điều trước nhất vấn sự để ý của chúng tôi là HD74423 rất kỳ dị về mặt hóa học", Murphy cho biết. "Những ngôi sao như thế này thường giàu kim khí nhưng HD74423 thì trái lại, khiến nó trở nên một ngôi sao nóng hiếm có".

HD74423 được phân loại là một ngôi sao nhịp tim - thuật ngữ chỉ các sao đôi biến quang (có ánh sáng đổi thay theo chu kỳ) gây ra bởi lực quyến rũ của sao đồng hành. Trong hệ sao nhị phân, khi một ngôi sao có quỹ đạo hình elip nao núng gần hơn với ngôi sao còn lại, lực quyến rũ sẽ kéo nó thành hình trạng không phải hình cầu, làm thay đổi độ sáng. Tuy nhiên, tất thảy sao nhịp tim được biết đến trước đây đều biến dạng ở cả hai phía bán cầu. HD74423 là trường hợp trước nhất chỉ biến dạng ở một bên, khiến nó có hình giọt nước độc đáo.

Các nhà thiên văn chương, trên lý thuyết, đã nghi ngờ về sự tồn tại của những ngôi sao nhịp tim hình giọt nước từ những năm 1980. "Chúng tôi đã lùng một ngôi sao như thế trong gần bốn thập kỷ nhưng bây chừ mới khám phá ra nó", Don Kurtz, đồng tác giả nghiên cứu từ Đại học Central Lancashire ở Anh nhấn mạnh.

Trong trường hợp của HD74423, hình dạng thất thường của nó là do ngôi sao lùn đỏ đồng hành có kích tấc nhỏ hơn gây ra. Hai ngôi sao quay quanh nhau rất nhanh, ở khoảng cách gần, với mỗi vòng chỉ mất chưa đầy hai ngày. Điều này khiến ngôi sao lớn hơn bị biến dạng thành hình giọt nước. Chi tiết nghiên cứu đã được công bố trên tập san Nature Astronomy hôm 9/3.

Đoàn Dương (Theo CNN )