Ô tô nhập hoan hỉ, ô tô nội lo vỡ trận

Thị trường ô tô Việt Nam đầu năm 2020 bất thần có đổi thay từ chính sách khiến giới kinh dinh ô tô hiện hữu 2 thái cực. Nghị định số 17/2020/NĐ-CP, sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định 116/2017 NĐ-CP, quy định điều kiện sản xuất lắp ráp nhập khẩu và kinh doanh dịch vụ bảo hành, bảo dưỡng ô tô. Trong đó quan trọng nhất là giúp ô tô nhập cảng không còn phải kiểm định chất lượng theo lô, trở lại thời kỳ như trước khi có Nghị định 116. Giới kinh dinh ô tô nhập khẩu hoan hỷ còn phía lắp rắp trằn trọc trước bài toán cạnh tranh.

Cơn “sóng thần” ô tô nhập được báo trước

Nghị định 17 sẽ có hiệu lực từ ngày 22/3/2020 tới đây và với những gì mà ô tô nhập đã “vượt khó” ngoạn mục trong năm 2019 thì không khó để mường tưởng ra bức tranh của thị trường ô tô Việt Nam năm nay khi mùa kinh doanh mới chính thức phát động lại chưa đầy tháng.

Nhìn lại năm 2018, bắt đầu thực hành thuế nhập khẩu ô tô từ ASEAN giảm về 0% theoHiệp định ATIGA nhưng một “hàng rào” ngay thức thì có hiệu lực đồng thời là Nghị định 116 với đề nghị kiểm định ô tô theo lô và nhà nhập cảng phải cung cấp giấy chứng thực kiểu loại từ nhà sản xuất. Rào cản này khiến ô tô nhập chững lại. nếu năm 2017 có khoảng 94.000 ôtô nguyên chiếc (CBU)về Việt Nam thì sang năm 2018, con số là 81.609 chiếc, giảm 16,1%. Thế nhưng kết thúc 2019, ô tô nhập đã tự hồi phục và “lợi hại hơn” với con số 142.000 chiếc, tăng 71%.

Con số tăng trưởng “khủng” như trên bất chấp rào cản Nghị định 116 cho thấy sức quyến rũ từ thuế nhập cảng 0%. Lượng xe được nhập cốt tử từ Thái Lan và Indonesia. Các hãng xe sau một năm 2018 loay hoay đã tự gỡ rối hoàn thiện thủ tục giấy má, bội thu xe nhập. Lấy đơn cử như Toyota Việt Nam (TMV). Tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam (VBF) giữa kỳ 2018 ngày 4/7, đại diện TMV là Tổng giám đốc Toru Kinoshita đã “than” rằng Nghị định 116 đã gây bất ổn thị trường, ô tô nhập khó về, doanh nghiệp mất thời kì làm giấy tờ. Năm 2018, TMV tiêu thụ 13.200 ô tô nhập, giảm 26% so với năm 2017. Thế nhưng doanh nghiệp có vốn FDI này đã cải thiện lượng bán xe nhập lên hơn 29.200 chiếc vào năm ngoái, tăng trưởng tới hơn 121%.

Mitsubishi Xpander chiếm tới 75% lượng nhập cảng của liên danh Mitsubishi Motor Vietnam là chứng dẫn hùng hồn cho sức hút từ ưu đãi thuế nhập khẩu 0%.

Một công ty khác là Mitsubishi Motor Việt Nam còn gây “sốc” thị trường hơn khi từ con số tiêu thụ ô tô nhập năm 2018 chỉ khoảng 6800 chiếc thì kết thúc năm 2019, doanh nghiệp này bán được tới hơn 26.800 chiếc, tức là mức tăng trưởng xe nhập lên tới 294%. Trong đó, riêng mẫu Mitsubishi Xpander đã chiếm tới 75% lượng ô tô du nhập tiêu thụ của công ty.

Hai ví dụ của 2 thương hiệu, Toyota - một luôn trong Top 5 bán chạy nhất thị trường và Mitsubishi - lần đầu lọt Top 5 cho thấy sức hấp dẫn của ưu đãi thuế du nhập. vì thế, khi “cánh cửa” Nghị định 116 được tra “chìa khóa” Nghị định 17, ô tô nhập cảng từ ASEAN tràn sang nhiều hơn là điều dễ nhìn thấy.

Bên cạnh đó, đổi thay từ Nghị định 17 loại bỏ giấy chứng nhận chất lượng kiểu loại cũng giúp ô tô nhập khẩu từ các thị trường khác dễ về hơn.

luận bàn với phóng viên Xe VietNamNet, đại diện Audi Việt Nam từng than thở rằng suốt 2 năm trời, kế hoạch làm truyền thông về xe chỉ đích thực hối hả vào Quý cuối năm khi có triển lãm, còn trong năm “ngồi chơi” vì không có xe mới về. Khó khăn về giấy chứng nhận chất lượng kiểu loại là bất lợi với một vài thương hiệu do một số quốc gia không cấp cho doanh nghiệp. Nhờ Nghị định 17, mọi khó khăn nhập xe đều tan biến.

Anh Đỗ Minh, chuyên gia ô tô hiện đang làm việc tại một doanh nghiệp lớn bán xe sang nhập từ Đức nói: “Trước đây, để chuẩn bị cho một mẫu xe về ra mắt trong nước, chúng tôi cần chuẩn bị 6 tháng, chưa kể thời kì giao xe bị ảnh hưởng thông quan theo lô. Nay thời gian chuẩn bị sẽ giảm còn 5 tháng, và một mẫu xe sau ra mắt không đổi thay option sẽ nhập về nhanh tới tay khách hàng hơn”.

Cơn “sóng thần” gây ra bởi ô tô du nhập ồ ạt tràn về là hiện hữu và được báo trước, trực tiếp ảnh hưởng đến mảng xe lắp ráp trong nước, vốn đang chiếm khoảng 67% thị phần.

Sức ép với “xe nội” càng ngày càng tăng

Chủ động nguồn cung là lý do mà hiện nhiều doanh nghiệp ô tô trong nước đang duy trì lắp ráp như TC Motor (chiếm 97%), Trường Hải (Mazda, Kia, Peugeot đẵn lắp ráp), Toyota (chiếm 63%), Mercedes-Benz…. Đây cũng là những thương hiệu có thị phần lớn.

Thị phần cũng chính là sợi dây gắn kết doanh nghiệp với kế hoạch sinh sản, nhưng sợi dây ấy đang được dự báo khôn xiết mỏng manh.

Sau năm 2018 tăng trưởng 10,6 % (số liệu từ VAMA), năm 2019 ô tô “nội” đã giảm 12% trước áp lực từ xe nhập khẩu. Một số doanh nghiệp tuyên bố lắp ráp trở lại các mẫu xe “hot” như Toyota với mẫu Fortuner, Mitsubishi sẽ sinh sản Xpander tại Việt Nam trong năm 2020 để đáp ứng nhu cầu đang tăng. Nhưng kế hoạch có thể thay đổi dựa trên tình hình kinh doanh. Điển hình như Toyota Việt Nam đã kết thúc lắp ráp mẫu Camry sau gần 2 thập niên duy trì.

áp lực từ doanh số giảm khiến một mẫu xe lắp ráp mang tính "truyền thống" lâu năm như Toyota Camry cũng chuyển sang nhập khẩu.

Năm 2019 khác hẳn các năm về trước khi cuộc đua giảm giá sôi động chỉ diễn ra ở xe lắp ráp, ô tô du nhập giảm họa hoằn có giảm ở một số mẫu “ế”. Đến cuối năm, nhiều đại lý có xe lắp ráp bằng lòng cắt lãi, thậm chí bán dưới giá nhập vào để đẩy nhanh hàng tồn. Đó là thách thức thực tại đến từ nguồn cung xe nhập tăng cao.

san sẻ trên VietNamNet, Ông Lê Ngọc Đức, Tổng giám đốc Công ty TC Motor cho rằng ô tô du nhập từ ASEAN đang lấn át xe lắp ráp trong nước. “Ô tô lắp ráp hiện ưu đãi giảm giá bán lẻ tối đa chỉ từ 12-15%, nhưng ôtô du nhập nguyên chiếc có thể giảm tới 23-25%”, ông Đức nhận xét.

Từ Quý II/2020, quy định rà theo lô kết thúc, “tấm khiên” rút cuộc bảo vệ cho ô tô sản xuất lắp ráp trong nước biến mất sẽ khiến cục diện thị phần hiện nay giữa lắp ráp và nhập cảng đảo chiều.

Chuyên gia ô tô Vĩnh Nam, người có kinh nghiệm lâu năm trong lĩnh vực bán xe, cho rằng, xe nhập tràn về tới đây nhiều chưa chắn sẽ giảm giá, nhưng sức ép lên xe lắp ráp là không nhỏ. “Xe ASEAN nhập về không giảm giá nhưng trang bị tăng lên khá nhiều. Giờ xe từ Châu Âu thông quan dễ hơn cũng góp phần gia tăng lựa chọn cho người tiêu dùng,” anh Nam nói.

Cùng chung ý kiến xe lắp ráp sẽ chịu sức ép không nhỏ bởi xe nhập cảng sẽ phong phú hơn, anh Trương Tuấn Dũng (Đội Cấn, Hà Nội), một người đã đổi qua nhiều dòng xe Đức, Nhật, Hàn nói: “Xe lắp ráp rất chậm đổi kiểu dáng. Phiên bản mới ra trên thế giới đi được 2,3 năm thì Việt Nam mới có xe lắp. Nếu xe nhập cập nhật nhanh kiểu dáng, nhiều trang bị mới thì tôi sẽ nghiêng lựa chọn sang xe nhập thay vì lắp ráp, dù giá xe trong nước có giảm hơn.”

Việt Nam đang vươn nhanh trở nên nơi có thị trường ô tô phát triển nhất trong khu vực, quy mô dự báo lên tới 1 triệu xe/năm vào 2025. Ngành công nghiệp ô tô cũng được Chính phủ từ lâu đặt nằm trong chiến lược phát triển công nghiệp nhà nước. Hơn 20 năm qua đã có rất nhiều chính sách được đề xuất để hỗ trợ phát triển sản xuất ô tô trong nước, nhưng ngành công nghiệp ô tô vẫn quẩn quanh trong bài toán dung lượng thị trường nhỏ.

ngày nay, các doanh nghiệp ô tô nội chỉ còn trông chờ vào đề xuất miễn thuế tiêu thụ đặc biệt đối với phần giá trị gia tăng trong nước như một giải pháp khả thi nhất để cứu cánh cho nền công nghiệp ô tô Việt Nam trước lo ngại sóng thần ô tô nhập cảng sắp tới. Nhưng cho đến thời điểm này, đề xuất này vẫn chưa đi vào thực tại.

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ hồi tháng 12/2019, Thứ trưởng Bộ công thương nghiệp Đỗ Thắng Hải nhấn thế khó của Việt Nam ngày nay là đã hội nhập sâu rộng và ký kết rất nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA), nên dư địa để hỗ trợ cho ngành sinh sản ô tô trong nước không còn nhiều.

Theo Đình Quý

VietnamNet

Tag : ô tô nhập ô tô nội ô tô lắp rắp thị trường ô tô